نکته: اين مقاله در پنجشنبه ۳۱ ارديبهشت ۱۳۸۳ در روزنامهی شرق چاپ شده است
چهار سال و اندی پيش، در يک شرکتی کامپيوتری در حوالی سيدخندان، برای اولين بار با پديدهای روبرو شدم که زندگیام را برای هميشه تغيير داد: استانداردی که میشد با آن به آسانی و درستی فارسی نوشت و خواند؛ همان يونيیکد (Unicode) که امروز ديگر شهرهی آفاق شده است.
از آن روز تاحالا تعداد وبسايتهای فارسیزبان با شتابی عجيب بالا میرود و اغلب هم با استفاده از همين استاندارد چندين زبانهی يونيکد. وبسايتهايی که روزگاری خواندنشان نياز به نصب کردن چند جور قلم عجيب و غريب داشت و هر کدام روی يک جور سيستمعامل يا مرورگر کار میکرد و خلاصه تجربهای شکنجهآور بود، ديگر جايشان را به وبسايتهای تروتميزی دادهاند که نه تنها متنهای آنها را میةوان راحت خواند، بلکه میتوان به شکلهای گوناگون هم از آنها استفاده کرد. از همه مهمتر، استاندارد يونيکد برای اولين موجب شد جستجوی فارسی در اينترنت معنا پيدا کند. (اگر تا به حال اسمتان را به زبان فارسی در گوگل نزدهايد نصف عمرتان بر فنا است.) روزنامههای فارسیزبان هم کمکم دارند از فايلهای پیدیاف طلاق میگيرند و با صفحههای ساده و خوانای متنی (HTML) لاس میزنند. حالا ديگر وقت برداشتن قدم بعدی است.
تازهترين تکنولوژیای که در وبسايتهای خبری دنيا درحال رواج است، اسمی عجيبتر از مفهومش دارد. پس اول مفهومش را میگويم: با اين تکنولوژی محتوا کاملا از فرم جدا میشود؛ درنتيجه اين محتوا را در هر فرم، شکل و قالبی میتوان خواند يا ديد. به بيان سادهتر اينکه تيتر و متن کامل يا خلاصهای از خبرها و مقالهها به صورت يک فايل خام متنی روی وبسايت قرار میگيرند تا ملت بتوانند هر جور که خواستند اين خبرها را ببينند: در خبرخوان شخصی خودشان، در صندوق پست الکترونيکشان، روی صفحهی تلفن موبايلشان، در يک وبسايت ديگر، يا هر جای ديگر.
نام اين تکنولوژی RSS است و از نظر فنی در واقع نوعی XML است که تنها برای استفادهی خبری ساخته شده و متشکل از يک سرخط، خلاصه، تاريخ، موضوع و يکی دو مشخصهی ديگر است. (برای RSS رقيبانی در اين چند ماه ظهور کردهاند، از جمله استاندارد مشابهی به نام Atom. اما همه يک مفهوم مشترک دارند.)
وبسايتهای خبری زيادی مانند بی.بی.سی، ياهو نيوز، سینت، وايرد، اسليت، سالون، رولينگ استونز و... از اين تکنولوژی استفاده میکنند و خبرهايشان را از راههای گوناگون به ميليونها خواننده میرسانند. اما تعداد انگشتشماری از وبسايتهای خبری ايرانی از آر.اس.اس در کنار شکل معمول وبسايتشان استفاده میکنند و اين باعث میشود مطالب وبسايتشان تنها در يک شکل و آنهم مراجعه به وبسايت خودشان قابل دسترسی باشد و اين خود موجب میشود مخاطبانشان از محدودهی مشخصی فراتر نرود.
اين روزها ديگر بسياری از ابزارهای مديريت محتوا (Content Management System) امکان توليد RSS را به عنوان يکی از خروجیهايشان دارند. اما وبسايتهای پرطرفدار ايرانی مانند ايسنا، ايرنا، واحد مرکزی خبر و نيز روزنامههای فارسی به دليل اينکه نرمافزارهای مدريت محتوايشان را خودشان نوشتهاند، امکان استفاده از RSS را در آنها پيش بينی نکردهاند.
البته خوشبختانه آر.اس.اس آنقدر تکنولوژی سادهای است که اضافه کردن آن به خروجیهای ابزارهای مديريت محتوا و خبر کار دشواری نيست. همين الان تقريبا تمام ابزارهای ساخت وبلاگ در دنيا (اعم از بلاگر، مووبلتايپ، پیماشين، تکستايل و غيره) قادر به ساختن خروجی آر.اس.اس يا ديگر انواع خبر خام (News Feed) هستند و همين يکی از رمزهای گسترش آنها است.
حسن ديگری که استفاده از آر.اس.اس دارد اين است که جستجو در وبسايت های خبری و وبلاگها را نيز بسيار ساده و سريع میکند. مثلا با وبسايت Feedster میتوان به مطالبی که همين چند دقيقه پيش در وبلاگها و وبسايتهای خبری نوشته شدهاند دست ياقت. چيزی که هنوز در بسياری از جستجوگرهای مشهور مانند گوگل ممکن نيست و چند روز تا چند هفته طول میکشد که محتوای بسياری از وبلاگها و وبسايتهای خبری در آنها فهرست (ايندکس) شوند.
گمان میکنم زمان آن است که وبسايتهای خبری ايرانی که از نظر تعداد و حجم کار به شرايط قابل قبولی رسيدهاند، تکنولوژیهای تازهتر را در کارهايشان بهکار برند. اين هم به نفع خودشان است و هم به نفع کاربران.
آگاهی بيشتر: