همانطور که نه نفر از هر ده نفرتان متوجه شدید، آمدن من به ایران دروغ اول آوریلی بیش نبود. این هم سندش.
ولی چیزهای جالبی از این تجربه یاد گرفتم.
اول اینکه چقدر آسان میتوان با فیلتر کردن اطلاعات، یک دروغ را به مردم قبولاند، جوری که حتی دوستان آدم هم ایمیل بزنند، شماره تلفن بدهند و بگویند که آدم به آنها سری بزند. (شاید حدود ده ایمیل از دوستانم گرفتم که باور کرده بودند.) من هیچکدام از کامنتهایی را گفته بودند این دروغ آوریل است تایید نکرده بودم، در حالی که تعدادشان چندین برابر آنها بود که باور کرده بودند. (الان بروید دوباره ببینید، چون هر ۲۲۶تای آن را تایید کردهام.) همین مساله در روزهای آخر خیلیها را به شک انداخته بود که نکند راست باشد.
دوم اینکه سکوت بعد از یک دروغ بخصوص اگر با فیلتر کردن اطلاعات همراه باشد، در جا افتادن دروغ و حتی دو دل شدن آنها که به دروغ بودنش شک دارند کمک میکند.
عکس در چهارراه جرارد و بی در تورنتو و توسط مرجان عالمی گرفته شده. روزنامهی نیویورک تایمز امروز (روزنامههای کانادایی به ۲۵ سنت هم نمیارزند)، مدل مو از خودم، کاپشن دست دوم آدیداس از دادابیس ونکوور، و جین آبی از «حدس». (برای دیدن بقیهی توضیحات روی عکس کلیک کنید و نسخهی بزرگ آن را به همراه مستطیلهای توضیحش در فلیکر ببینید. این هم در ضمن یک چیز دیگر باحال فلیکر است که میشود برای جاهای مختلف عکس توضیح داد. ویدیوی کوتاهی نیز از این صحنه موجود است، اگر هنوز شک دارید.)
سوم اینکه دادن اطلاعاتی که آدم از این طرف و آن طرف به دست میآورد به شکی پراکنده و بدون سعی زیاد برای قبولاندن، کاملا موثر است. من هم از کسانی که تازه از ایران میآیند شنیده بودم که اب انار خیلی در ایران مد شده و عکسی را که خودم دو سال پیش در سفر آخرم به تهران از آب آنار محمد نیاوران گرفته بودم، فرستادم به فتوبلاگ که همین خیلیها را گول زده بود.
چهارم اینکه این کار را دقیقا حکومت ایران با چند موضوع کرده است و توانسته مردم را راجع به آنها گول بزند یا در ناآگاهی نگهدارد و به هدف خودش برسد. یکی در تحصن و انتخابات مجلس پارسال که تقریبا جز بخشی از مردم تهران هیچکس از آن تحصن خبردار نشد، چون تلویزیون کاملا آن را سانسور کرده بود. دیگری مسالهی اتمی است که هیچکس جز آنچه که حکومت تایید میکند دربارهاش نمیشنود. بخصوص استدلالهای خارجیها را دربارهی شکشان به صلحآمیز بودن برنامهی تمی ایران.
از حالا باید به فکر دروغ سال آینده باشم.