من این چند روز را میخواهم به ستایش از محمد مصدق و ایستادگیاش در راه پروژهی ملی کردن نفت بپردازم. همانطور هم دیدید پسزمینهی وبلاگم را هم به عکس او آراستهام، همانطور که چند ماه پیش در سالروز درگذشت خمینی عکسش را آن پشت گذاشته بودم. هرچند که خمینی نقشی به مراتب مهمتر در تاریخ ایران و دنیا داشته است، ولی نقش مصدق هم کم نیست و بسیار بیشتر از چیزی که جمهوری اسلامی میکند قابل ستایش است و به نظر من واقعا زشت است که هیچ خیابان یا ساختمانی به اسم مصدق نیست. مصدق مال همهی ایرانیهاست، همانطور که خمینی و انقلاب مال همه است. نباید مثلا اجازه داد که جبههی ملی یا هر گروه دیگری مصدق را به اسم خودش مصادره کند. بهر حال من هم به مصدق و هم به خمینی با تمام وجودم افتخار میکنم. بگذریم.
محمد مصدق در سال ۱۹۵۲ پس از ملی کردن نفت ایران به عنوان مرد سال توسط مجلهی آمریکایی تایم انتخاب شد. خیلیها ممکن است فکر کنند نگاه تایم به مصدق مثبت و انتخابش از روی ستایش بوده است، ولی اگر کل متنش را در وبسایت مجله الان موجود است بخوانید، متوجه میشوید که اشتباه کردهاید. تازه این در حالی است که جو عمومی آمریکا در آن زمان بیشتر با ایران بود تا با بریتانیا و مصدق هم برای همین پاشد و رفت آمریکا تا شاید بتواند آنها را قانع کند که بر اساس شعارهایشان دربارهی آزادی و حق تعییین سرنوشت از ایران دفاع کنند. ولی به هر حال موفق نشد.
بخشهای پایین را از مقالهی تایم انتخاب کرده و ترجمه کردهام. ولی پیشنهاد میکنم متن کاملش را بخوانید:
«سلاح او [برای رسیدن به خواستهاش] تهدید به خودکشی سیاسی خودش بود، مثل یک پسربچهی سمج که میگوید: «اگر به من چیزی را که نخواهم ندهی من آنقدر نفسم را حبس میکنم که صورتم آبی شود. بعدش خودت پشیمان خواهی شد.»
«... او خطر یک جنگ عمومی بین ملتهای دنیا را بالا برد، کشور خودش را فقیر کرد و آن را به همراه کشورهای همسایهاش در آستانهی یک فاجعه هدایت کرد. ولی مردم کشورش هر کار که کرد دوست داشتند و هربار که به خیابان آمد برای هورا کشیدند.»
«... [او ] نماد میلیونها نفر در داخل و خارج ایران شده بود و ذهن فناتیک آنها را شکل داده بود. آنها ترجیح میدادند کشورهایشان نابود شوند تا اینکه به روابطشان با غرب ادامه دهند.»